Najnowsze artykuły
Technologie RFID i EPC | Zastosowanie systemu automatycznej identyfikacji danych z wykorzystaniem RFID w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Opolu
2670
post-template-default,single,single-post,postid-2670,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,smooth_scroll,,qode-theme-ver-1.4.1,wpb-js-composer js-comp-ver-4.3.4,vc_responsive

Zastosowanie systemu automatycznej identyfikacji danych z wykorzystaniem RFID w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Opolu

Zastosowanie systemu automatycznej identyfikacji danych z wykorzystaniem RFID w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Opolu

07:55 19 Listopad w Zastosowania

Technologie automatycznej identyfikacji danych wspomagane przy użyciu systemu RFID są stosowane w placówkach bibliotecznych już od przeszło dziesięciu lat, pierwsze wdrożenia datowane są na lata 1998-1999 i miały miejsce w Singapurze oraz na bibliotekach w Stanach Zjednoczonych. Początkowo systemy te odpowiedzialne były głównie za ochronę zbiorów przed kradzieżą oraz pomoc w ich inwentaryzacji. Obecnie możliwości zintegrowanych systemów RFID oraz informatycznych modułów obsługi poszczególnych procesów w placówce bibliotecznej pozwalają na usprawnianie i automatyzację samego procesu wypożyczeń, zwrotów czy też ekspozycji zasobów na regałach. Możliwości te przedstawione zostaną na podstawie działania tagów, bramek oraz czytników użytych przez firmę aRFIDo oraz połączonych z bibliotecznym programem Sowa firmy Sokrates zastosowanym w nowo wybudowanej siedzibie Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu.

Początki inwestycji oraz czynniki decydujące o wyborze technologii RFID jako wiodącej w nowym projekcie.

Z potrzebą budowy nowego budynku dla dwóch głównych oddziałów Miejskiej biblioteki zmagały się już poprzednie władze samorządowe, w 2006 roku podjęto decyzję o ogłoszeniu przetargu na wykonanie projektu budynku który miał stanąć w ścisłym centrum miasta Opola, na skraju kanału Młynówka oraz w sąsiedztwie wielu zabytkowych budynków. Zwycięski projekt pozwolił połączyć w spójną całość zabytkowe sąsiedztwo budynku z odważną koncepcją projektu.

MBP opole

źródło: http://www.mbp-opole.art.pl

Czynnikami mającymi zaś główny wpływ na fakt iż podjęta została decyzja o automatyzacji części procesów bibliotecznych przy użyciu elementów system RFID były:

– Zmiana siedziby placówki co wiązało się z przeniesieniem zbiorów, jego powiększeniem, ponowną ewidencją oraz przede wszystkim z kosztami ponownego wdrożenia istniejącego już systemu SOWA, uwzględnienie tych koniecznych nakładów pozwoliło na rzeczywiste obniżenie kosztów implementacji nowego systemu wypożyczeni, ewidencji oraz zwrotów opartego na rozwiązaniach radiowej identyfikacji danych. Również ceny samych tagów oraz urządzeń odbierających sygnał systematycznie spadają co pozwalało na prognozowanie malejących kosztów działania takiego systemu.

– Kolejnym ważnym aspektem przemawiającym za podobną inwestycją były trwające od kilku lat starania samorządu i władz miasta o zatrzymanie w Opolu młodych ludzi którzy coraz częściej przenoszą się do większych ośrodków akademickich w poszukiwaniu odpowiednich kierunków studiów z innowacyjnym zapleczem dydaktycznym, inwestycje takie jak tak wpisują się w strategię przyjętą przez władze regionu.

– Długoletnia współpraca z firmą odpowiedzialną za system wypożyczeń w starym budynku biblioteki oraz fakt iż firma Sokrates zmienia swoją ofertę idąc właśnie w kierunku systemów automatycznej identyfikacji danych za pomocą fal radiowych pozwoliły na kontynuację współpracy i stworzenie konsorcjum z firmą aRFIDo która odpowiedzialna była za dostarczenie sprzętu potrzebnego do realizacji wdrożenia.

Budowa trwała blisko 4 lata, budynek ukończony został w 2010 roku i przez kolejne prawie 12 miesięcy był adaptowany do potrzeb działania nowego systemu mającego usprawnić działanie biblioteki. Całkowity koszt inwestycji wyniósł 14 milionów 732 tysiące złotych. Z kwoty tej 334 897 złotych stanowiły wydatki na sprzęt potrzebny do obsługi procesu automatycznej identyfikacji oraz obsługi czytelników, kwota ta nie zawiera w sobie kosztów etykiet potrzebnych do oznakowania zbiorów.

Wdrożenie systemu automatycznej identyfikacji danych oraz jego kolejne etapy.

Proces wdrożenia rozpoczął się od ustalenia kryteriów przetargu na dostawę sprzętu potrzebnego do instalacji i działania systemu, wspólnie z przedstawicielami firmy Sokrates ustalono że, system będący przedmiotem zamówienia ma pracować w oparciu o technologię RFID (Radio Freąuency Identification – identyfikacji za pomocą fal radiowych) w częstotliwości przeznaczonej do zastosowań bibliotecznych zgodnych z normą ISO 18000-3-A (działających w częstotliwości 13.56MHz.) Częstotliwość ta została wybrana z uwagi na jej odporność na zakłócenia odbioru sygnału wywoływane poprzez płyny, w tym płyny ustrojowe znajdujące się w ciele człowieka. Ta sama technologia ma służyć do realizowania wszystkich funkcji systemu tj. ochrony, identyfikacji, realizowania cyrkulacji i samodzielnego wypożyczania i zwracania książek. Kolejno ustalono poszczególne składniki całego systemu oraz odpowiednią ilość oraz rodzaje tagów potrzebnych do oznaczenia zbiorów posiadanych przez Bibliotekę Miejską w Opolu.

Wyłonionym w przetargu zwycięzcą została firma aRFIDo z Baranowa pod Poznaniem.

arfido logo

Źródło: http://www.arfido.com/

Przedstawienie kolejnych etapów wdrażania nowego systemu.

Wdrożenie systemu RFID wraz z współdziałającym z nim systemem SOWA2/MARC21 zostało podzielone na odpowiednie etapy:

Etap 1 – Był to etap wstępny, polegający na wyborze pakietu oprogramowania które zostało zainstalowane w bibliotece, wybór ten został podjęty w oparciu o dogłębną analizę potrzeb Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu.

Początki pierwszego etapu wdrażania nowego systemu obsługi bibliotecznej w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Opolu miały miejsce już w czerwcu 2010 roku. Po podjęciu decyzji o inwestycji w system radiowej identyfikacji danych kierownictwo MBP w Opolu podjęło decyzję o nawiązaniu ścisłej współpracy z firmą Sokrates. Zaowocowało to stworzeniem wspólnego planu przebiegu tego innowacyjnego projektu. Po wspólnych konsultacjach oraz analizie ruchu klientów oraz ich preferencji w dotychczasowym oddziale biblioteki podjęto decyzję o wyborze odpowiednich modułów systemu SOWA2/MARC21 :

  • Moduł Podstawowy
  • Moduł Retrokonwersji
  • Moduł Obsługi Inwentarzy
  • Moduł Gromadzenia Zbiorów Zwartych
  • Moduł Gromadzenia Czasopism
  • Moduł Obsługi Wypożyczalni
  • Moduł Statystyk Pracy Wypożyczalni
  • Moduł Okresowej Kontroli
  • Moduł Obsługi Serwera Protokołu
  • Model Obsługi Serwisu WWW
  • Moduł Rejestracji Pracy Czytelni

Etap 2 – Polegał na wdrożeniu modelu podstawowego systemu operacyjnego obsługi bibliotecznej.

Polegał on na instalacji podstawowego modułu obsługi bibliotecznej SOWA2/MARC21. Ta część systemu obejmuje programy Administratora, Informacyjno-Wyszukiwawczyoraz program importu danych z poprzednich wersji programu oraz innych źródeł.

Program Administratora umożliwia przede wszystkim zarządzanie listą użytkowników katalogu. W zależności od potrzeb możliwe jest nadawanie uprawnień związanych z dostępem do danych bibliograficznych, gromadzenia, udostępniania, funkcje te zostały wykorzystane do dostosowania poziomów dostępu dla wybranych pracowników biblioteki z uwzględnieniem wymogów ich stanowisk pracy. Program tenumożliwia ponadto wykonywanie napraw w przypadku uszkodzenia bazy danych.

Program Informacyjno-Wyszukiwawczy jest podstawowym programem umożliwiającym wprowadzanie danych do katalogu, ich wyszukiwanie i zestawianie.
Katalogowanie standardowo odbywa się poprzez wypełnianie odpowiednich pól formularza, w przypadku wdrażanego systemu proces ten udało się znacznie skrócić i do dodawania pozycji do katalogu wykorzystać skanowanie etykiet pozycji znajdujących się w posiadaniu biblioteki, proces ten będzie miał miejsce w etapie czwartym.
Wygląd formularza, wykorzystywanego w procesie katalogowania jest dostosowywany do wymogów danej placówki. Moduł ten pozwala na wyszukiwanie informacji w sposób szczegółowy lub ogólny, wg różnych kryteriów, poprzez indeksy lub przez zapytania zadawane w specjalnym języku.

Program Importu umożliwia pobieranie danych z plików oraz konwersję znaków z wybranych standardów. Dzięki wcześniejszej współpracy z firmą Sokrates oraz wykorzystywaniu systemu SOWA1 w poprzedniej siedzibie biblioteki udało się dokonać importu części danych o zbiorach oraz danych użytkowników. Uzyskane w ten sposób dane o zbiorach bibliotecznych zostaną poddane weryfikacji w czasie wprowadzania aktualnie znajdujących się na terenie obiektu pozycji do systemu za pomocą skanowania etykiet RFID.

Etap 3 – Obejmował wdrożenie Modułu opracowania inwentarza  oraz montaż bramek raportujących i stanowisk samodzielnego wypożyczania zbiorów.

W kolejnym etapie wdrażania systemu nastąpiła instalacja kolejnych modułów systemu SOWA2/MARC21, w tym modułu opracowania inwentarza a także montaż bramek raportujących oraz stanowisk samodzielnego wypożyczania pozycji.

Moduł Obsługi Inwentarzy zawiera program umożliwiający przeprowadzenie procesu dodawania lub usuwania wybranych pozycji z bazy danych zbiorów a także blokowania możliwości wypożyczenia niektórych pozycji. Pozwala on zarządzać całymi zasobami materiałów dostępnych dla użytkowników biblioteki a także nadzorować możliwość korzystania z danych dzieł. Jeśli jakiś tytuł zostaje przypadkowo oddany do konserwacji to program obsługi inwentarzy automatycznie, po zeskanowaniu danej pozycji przez technika działu konserwacji, określi jego status jako niedostępny do wypożyczenia przez dany okres czasu.

Kolejną fazą tego etapu był montaż bramek raportujących których główną funkcją jest zabezpieczenie zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu przed próbą ewentualnej kradzieży. Pełnią one jednak jeszcze kilka dodatkowych nie mniej ważnych funkcji takich jak np. rejestracja liczby odwiedzających oraz stosunku osób opuszczających gmach biblioteki z wypożyczoną pozycją do ilości osób które nie wypożyczyły żadnego materiału. W momencie wprowadzenia kart bibliotecznych z Tagiem RFID będzie możliwa także dokładna identyfikacja osób odwiedzających obiekt oraz prowadzenie statystyk odwiedzin z podziałem na dane grupy wiekowe lub nawet poszczególnych czytelników i w oparciu o te dane dalsza rozbudowa zbiorów biblioteki.

Stacja do samodzielnego wypożyczania zbiorów w MBP w Opolu

Stanowisko1

źródło: materiał własny

Etap 4 – Przygotowanie cyfrowego katalogu zbiorów, nanoszenie etykiet na książki oraz inne tytuły znajdujące się w bibliotece oraz pierwsze testy systemu samodzielnego wypożyczania zbiorów.

Głównym celem kolejnego etapu było oznaczenie oraz skatalogowanie wszystkich zbiorów znajdujących się w posiadaniu Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu.

Prace rozpoczęto od nanoszenia etykiet RFID oraz pasków zabezpieczających na wszystkie materiały biblioteczne dostępne do wypożyczenia oraz materiałach dostępnych w czytelni. Do oznakowania książek oraz zbiorów multimedialnych przechowywanych w opakowaniach wykorzystano etykiety produkcji aRFIDo, wyposażone w programowalny chip marki Philips. Charakteryzuje się on 10 letnią gwarancją oraz możliwością 100 000 przeprogramowań danych. Zastosowane etykiety cechuje bardzo duża wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne oraz długi (2 letni) okres przydatności do naklejenia na produkt. Do dodatkowego zabezpieczenie książek w twardej oprawie użyto pasków zabezpieczających firmy 3M o oznaczeniu B1. Umieszczona pomiędzy oprawą książki a stronami z tekstem są one praktycznie niewidoczne i zapewniają dużo większe bezpieczeństwo zbiorów niż sama tylko etykieta na okładce. Książki w miękkiej oprawie oraz czasopisma zostały dodatkowo zabezpieczone paskami firmy 3M o oznaczeniu B2. Umieszczone zostały pomiędzy stronami tytułów, ich małe wymiary powodują dobre ukrycie paska pomiędzy dwoma stronami.

Kolejną fazą tego etapu było próbne uruchomienie systemu automatycznego wypożyczania i jego pierwsze testy przeprowadzane przez pracowników wraz z przedstawicielami firmy aRFIDo, polegały one głównie na dopracowywaniu ustawień anten wczytujących dane w zamontowanych w stanowiskach do samodzielnego wypożyczania zbiorów oraz sprawdzaniu poprawności działania systemu wobec różnych metod zapisu danych na etykietach.

Etap 5 – Montaż pozostałych elementów systemu RFID oraz zestawów komputerowych służących do przeglądania zbiorów.

Kolejny etap to proces bardzo złożony, wiązał się on z montażem wszystkich pozostałych elementów systemu automatycznej identyfikacji danych, po konsultacjach z firmą aRFIDo przeprowadzony został przetarg na regały biblioteczne oraz meble biurowe, specyfikacja tego zamówienia była dostosowana do wymogów instalowanego systemu. Zgodnie z projektem oznakowane zostały poszczególne półki i regały montowane w pomieszczeniach biblioteki dostępnych dla osób odwiedzających oraz w pomieszczeniach magazynowych czy też dziale renowacji oraz czytelni. Kolejnym aspektem przeprowadzonym w tym etapie wdrożenia był montaż stanowiska bibliotekarza pozwalającego na wypożyczanie i oddawanie zbiorów w sposób tradycyjny bez użycia stanowisk do samodzielnego przeprowadzania tego procesu. Stanowisko to składa się z czytników zarówno kodów kreskowych służących do identyfikacji czytelnika poprzez jego kartę biblioteczną jak i z czytnika tagów RFID służącego do wprowadzania do bazy danych wypożyczanych lub oddawanych pozycji. Lokalizacja tego elementu systemu została pomyślana tak aby znajdował się on w centralnej części pierwszego poziomu biblioteki i pełnił również funkcję punktu informacyjnego oraz swego rodzaju punktu pomocy technicznej dla czytelników chcących korzystać z stanowisk komputerowych do wyszukiwania materiałów lub z stanowisk do samodzielnego wypożyczania zbiorów. Następnie zajęto się montażem oraz konfiguracją stanowiska technicznego, odpowiedzialnego za kodowanie etykiet do automatycznej identyfikacji danych oraz drukowanie kodów kreskowych z modułem RFID, stanowisko to zlokalizowane zostało w niedostępnym dla odwiedzających dziale renowacyjno technicznym zlokalizowanym na trzecim piętrze budynku przy ulicy Minorytów 4. Kolejnym punktem piątego etapu była instalacja oraz konfiguracja zestawów komputerowych służących do wyszukiwania konkretnych pozycji w zbiorach biblioteki oraz udostępnianiu informacji na temat ich lokalizacji i możliwości wypożyczenia lub skorzystania z nich w czytelni MBP w Opolu. Wyszukiwarka została oparta na stosowanej już wcześniej aplikacji firmy Sokrates współpracującej z systemem Sowa i umożliwiającej korzystanie z przeszukiwania zbiorów także poprzez sieć internetową, po uprzednim zalogowaniu na własne konto biblioteczne, z dowolnego miejsca na świecie.

Etap 6 – Prowadzenie testów działania nowego systemu oraz instalacja pełnego pakietu oprogramowania SOWA wraz z innowacyjnymi elementami współpracy z systemem radiowej identyfikacji danych firmy aRFIDo.

Działania podjęte w kolejnym już etapie wdrożenia były znacznie bardziej czasochłonne i wymagały wielu godzin prób oraz testów, głównym celem tego etapu było zainstalowaniu pozostałych modułów systemu SOWA2/MARC21 oraz próba scalenia ich z oprogramowaniem sterującym działaniem systemu RFID. Pierwszym zadaniem które zrealizowano w trakcie trwania tego etapu był test działania systemu zabezpieczenia antykradzieżowego zbiorów, główny nacisk położono na zasięg anten bramek raportujących oraz dokładność ich działania w różnych warunkach temperatury, wilgotności a także przy wykorzystaniu różnych materiałów osłaniających etykietę w czasie próby przejście przez bramki. Testy te pozwoliły ustalić, że system ten w przypadku korzystania  z normalnych dróg wyjścia z placówki oraz przechodzenia pomiędzy bramkami lub nawet z ich pominięciem w granicach szerokości możliwego przejścia wykazuje 100% skuteczność wykrycia zakodowanej etykiety. Próby osłonięcia etykiety przez materiały tekstylne takie jak elementy ubrania, różnego rodzaju plecaki lub torby nie zakłócały jego pracy, system nadal wykrywał próbę wyniesienia woluminu poza teren placówki, problemy napotkano jedynie w przypadku elementów metalowych o większej grubości, w takim przypadku system notował zakłócenia odbioru sygnału z etykiety

Etap 7 – Szkolenia pracowników obsługujących nowy system oraz testy prowadzone przed otwarciem nowej siedziby Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu.

Kolejny etap obejmował głównie proces szkolenia pracowników, odbywały się one dla całości zespołu lub z podziałem na grupy zależnie od aspektu którego dotyczył. Firma aRFIDo przygotowała zestaw szkoleń ogólnych mających przygotować pracowników do pracy z nowym systemem oraz pozwalający im na udzielanie odpowiedzi na najczęściej zadawane przez odwiedzających pytania

Etap 8 – Montaż stanowiska do samodzielnego zwracania wypożyczonych zbiorów w ogólnodostępnej części budynku oraz testy tego elementu systemu.

Głównym elementem kolejnego już etapu wdrożenia był montaż stanowiska do samodzielnego zwrotu książek, również poza godzinami pracy biblioteki. Wrzutnia zamontowana została w ogólnodostępnym holu budynku biblioteki, aby z niej skorzystać nie trzeba znajdować się na terenie właściwej wypożyczalni. Tak późny montaż tego ostatniego elementu systemu spowodowany był długim oczekiwaniem na zgodę miejskiego architekta na montaż wrzutni na zewnątrz budynku, gwarantowałoby to jej dostępność 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu i znacznie podniosło jej efektywność i wygodę korzystania przez czytelników. Niestety pomysł ten nie uzyskał pozwolenia i stanowisko to musiało zostać zamontowane wewnątrz budynku co ograniczyło jego dostępność do czasu tylko nieznacznie dłuższego niż godziny otwarcia samej biblioteki. Z wrzutni korzystać można w godzinach od 6 do 20, od poniedziałku do piątku oraz od godziny 7 do 18 w soboty. Testy urządzenia rozpoczęto natychmiast po jego montażu gdyż do uruchomienia placówki pozostawało wtedy tylko 10 dni. Mimo złożoności całego systemu segregacji oddawanych zbiorów testy przebiegły bez zakłóceń i wykazały, że możliwy jest automatyczny podział oddawanych dzieł na kategorie zależne od miejsca przechowywania na terenie biblioteki, dzięki odpowiedniemu zaprogramowaniu urządzenia oraz jego konstrukcji przypominającej maszyny segregujące listy udało się znacznie skrócić czas powrotu książki na regał po jej oddaniu. Urządzenie dodatkowo wyposażono w monitoring oraz początkowo przydzielono pracownika do pomocy w jego obsłudze.

Stanowisko do zwracania zbiorów

Stanowisko do zwracania zbiorów

źródło: materiał własny

Etap 9 – Wyrabianie nowych kart bibliotecznych oraz testowe uruchomienie systemu na kilka dni przed oficjalnym otwarciem MBP w Opolu.

Okres od 24 Lutego do 1 marca to etap testowego uruchomienia nowego systemu obsługi odwiedzających, uruchomiony został proces wymiany kart bibliotecznych na nowe wyposażone zarówno w kod kreskowy jak i Tag RFID. Rozwiązanie to było konieczne z uwagi na możliwość używania karty we wszystkich oddziałach Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu, także tych nie korzystających z technologii RFID i nadal posługujących się czytnikami kodów kreskowych. Proces wymiany kart połączony był z dostępnym dla wytypowanej grupy czytelników testowym uruchomieniem możliwości korzystania z stacji samodzielnego wypożyczania zbiorów, wybrana grupa liczyła 100 osób. Wśród osób korzystających z systemu w czasie testów przeprowadzona została ankieta mająca wykazać ewentualne problemy lub możliwe usprawnienia w pracy systemu a także pokazać stopień jego niezawodności. Etap ten był także pierwszym w czasie którego pracownicy MBP w Opolu udzielali czytelnikom informacji na temat działania systemu oraz pomagali w samodzielnym z niego korzystaniu, praca ta była i nadal jest niezbędna do zapewnienia pełnego wykorzystania możliwości systemu przez osoby odwiedzające placówkę

Analiza korzyści oraz zagrożeń płynących z zastosowania poszczególnych elementów systemu oraz ich szczegółowa specyfikacja techniczna.

Analiza działania stanowiska do samodzielnego wypożyczania, zwrotów i obsługi konta bibliotecznego. Wprowadzenie tego typu rozwiązania do systemu obsługi czytelników miało wiązać się z znacznym skróceniem czasu potrzebnego do wypożyczenia wybranego zbioru. Kolejnym oczekiwanym aspektem miało być zmniejszenie ilości czasu jaki pracownicy poświęcają na czynności związane z obsługą wypożyczeń i zwrotów, a co za tym idzie zmniejszenie zatrudnienia i redukcja kosztów. Wdrożenie tego rodzaju rozwiązania miało przyczynić się także do ułatwienia czytelnikom korzystania ze zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu oraz pozwolić im na pełną obsługę własnego konta bibliotecznego, w tym na przedłużanie okresów wypożyczeń, spłatę zobowiązań względem biblioteki itp.

Będąca elementem tego systemu wrzutnia do samodzielnego zwracania zbiorów miała umożliwić zwroty zbiorów bibliotecznych także poza godzinami pracy placówki a także przez osoby trzecie, nie tylko osobiście przez czytelnika.

Specyfikacja techniczna terminala do samodzielnego wypożyczania zbiorów :

  • komputera PC
  • monitora dotykowego LCD 17”, SAW
  • czytnika RFID do odczytu etykiet
  • zintegrowanego, laserowego czytnika kodów kreskowych (odczyt wszystkich kodów standardowych oraz Interleaved 2 of 5) do odczytu kart bibliotecznych (czytelniczych)
  • drukarki termicznej z rolkami papieru do drukowania pokwitowań
  • oprogramowania urządzenia: aplikacji do samowypożyczeń
  • Specyfikacja urządzenia:
  • Wymiary muszą mieścić się w podanych zakresach: wysokość 1600 – 1700 mm, szerokość 440 – 480 mm, głębokość 600 – 650 mm.
  • obudowa monitora: stal
  • wbudowana półka min. A4 z kompozytu z wbudowanym czytnikiem RFID
  • obudowa urządzenia: stal oraz blacha nierdzewna
  • urządzenie do samodzielnego postawienia w bibliotece
  • możliwe umieszczenie loga biblioteki na obudowie, półce i umieszczenie w aplikacji obsługi
  • możliwość wyboru wersji językowej interfejsu: j. polski, j. angielski, j. niemiecki

 

Kolejnym elementem który został poddany ocenie był system zabezpieczający zbiory biblioteczne. Składa się on z bramek kontrolnych rfid oraz różnego rodzaju tagów którymi oznakowane są poszczególne elementy zbiorów placówki.

Specyfikacja bramek kontrolnych

  • – Obudowa: dostawca zaoferuje pełną gamę dostępnych obudów do wyboru przez architekta, przy czym co najmniej jedna z dostępnych opcji winna być wyposażona w przezroczyste obudowanie anten w skrzydłach bramki.
  • Wymiary bramki muszą mieścić się w podanych zakresach: szerokość
    600 – 750 mm, wysokość 1600 – 1800 mm, grubość 70 – 90 mm.
  • Przejście trzyantenowe: 50+100+100+50cm
  • Przejście dwuantenowe: 50+100+50cm
  • Obsługa etykiet RFID zgodnych z normami ISO15693, ISO18000-3-A
  • Sygnalizacja alarmu – świetlna, akustyczna oraz monit do systemu identyfikujący pozycję wychwyconą przez bramki
  • Automatyczna sygnalizacja alarmu bez konieczności połączenia z serwerem systemu bibliotecznego poprzez identyfikację stanu bitu EAS i wartości AFI etykiety RFID
  • Bramki muszą być wyposażone w układ podtrzymywania napięcia w przypadku utraty zasilania w budynku
  • Zdalne monitorowanie/serwisowanie bramki poprzez Internet – wbudowana karta sieciowa z własnym IP.

Specyfikacja etykiet rfid :

–  90 000 etykiet RFID o następującej specyfikacji :

  • rodzaj etykiety: RFID I-CODE II
  • read/write (odczyt/zapis)
  • ISO/IEC 15693
  • EAS bit
  • pojemność pamięci 1024 bitów
  • antykolizyjność , możliwość oczytywania w polu anteny wielu etykiet jednocześnie
  • etykieta dedykowana do zastosowań bibliotecznych
  • antena etykiety: miedziana
  • rozmiar anteny : 50mm x 80mm
  • gwarancja na etykietę: 10 lat
  • powierzchnia: papier z możliwością nadruku
  • podkład: papier silikonowany

–  9000 etykiet RFID na CD/DVD o następującej specyfikacj :

  • rodzaj etykiety: RFID I-CODE II
  • read/write (odczyt/zapis)
  • ISO/IEC 15693
  • EAS bit
  • pojemność pamięci 1024 bitów
  • antykolizyjność , możliwość oczytywania w polu anteny wielu etykiet jednocześnie
  • etykieta dedykowana do zastosowań bibliotecznych
  • antena etykiety: miedziana
  • okrągłe, o średnicy 33 mm z otworem w środku
  • gwarancja na etykietę: 10 lat
  • powierzchnia: papier z możliwością nadruku
  • podkład: papier silikonowany

Dodatkowe paski zabezpieczające przed kradzieżą:

– 30 000 pasków zabezpieczających w technologii B1 do mocowania w książkach o twardej oprawie, służących do zabezpieczania zbiorów przed kradzieżą w przypadku usunięcia widocznej na okładce etykiety RFID.

– 45 000  pasków zabezpieczających w technologii B2 służących do zabezpieczania książek poprzez umieszczanie pasków pomiędzy strony danego tytułu, maksymalna szerokość paska to 2mm, po zamocowaniu są on niewidoczne podczas normalnego użytkowania książki.

– 8 000 pasków zabezpieczających w technologii DAC – 1 do zabezpieczania kaset magnetofonowych.

– 8 000 pasków zabezpieczających w technologii DCD – 2 do zabezpieczania płyt CD oraz DVD.

System automatycznego sortowanie zwracanych zbiorów miał znacznie ułatwić i przyspieszyć przebieg procesu powrotu zwróconej książki na regał biblioteczny oraz zaoszczędzić czas oraz środki ludzkie potrzebne do prowadzenie tej czynności w sposób tradycyjny. Głównymi elementami systemu są wrzutnia zewnętrzna firmy aRFIDo oraz dział sortowania zbiorów wyposazony w czytniki rfid.

Ocena systemu zarządzania inwentarzem zależna jest od tego w jakim stopniu pozwolił on zaoszczędzić zasoby ludzkie oraz czas potrzebny do odpowiedniego katalogowania i pozycjonowania tytułów dostępnych w bibliotece. Poprawa tych wskaźników przyczynić się  powinna do ułatwienia odnajdywania wybranych pozycji przez czytelników po uprzednim odnalezieniu miejsca ich przechowywania w systemie bazy danych biblioteki. Dodatkowo poprzez obserwację stanu księgozbioru na regałach oraz tego które zbiory są najczęściej poszukiwane przez czytelników, powinno się aranżować zmiany w rozłożeniu materiałów czytelniczych na terenie biblioteki, tak aby dopasować ich rozmieszczenie do preferencji klientów.

Specyfikacja stanowisk bibliotekarzy:

  • Czytnik RFID (MRR czytnik średniego zasięgu: sterownik podblatowy i antena nablatowa) do odczytu etykiet i kart bibliotecznych zgodnych z normą ISO 15693
  • Oprogramowanie umożliwiającego obsługę etykiet RFID znajdujących się w zbiorach bibliotecznych i wymianę informacji z oprogramowaniem SOWA2/MARC21/SQL
  • Aplikacja RFID powinna działać w ścisłym związku z systemem SOWA2/MARC21/SQL. Stanowisko umożliwia wypożyczanie i przyjmowanie książek.
  • Specyfikacja czytnika MRR:

Specyfikacja anteny nablatowej do czytnika MRR:

  • Wymiary: min. format A4
  • Obudowa: plastik ABS
  • Kolor: jasnoszary
  • Max. zasięg odczytu: do 30cm
  • Moc: 1W

Specyfikacja sterownika do czytnika MRR:

  • Zasilanie: 12-24VDC
  • Pobór mocy: ok. 6VA
  • Moc: 1W
  • Przyłącze do komputera: USB
  • Normy: EN 300 330, EN 60950

Czytnik do szczytywania kodów kreskowych z kart bibliotecznych  o następujących parametrach technicznych :

  • Źródło światła: laser, długość fali 650 +/-10nm
  • Kształt promienia: 1 linia skanująca
  • Prędkość odczytu: 100 odczytów/sek.
  • Zasilanie: 5V z USB
  • Sygnalizacja: dźwiękowa i optyczna
  • Bezpieczny upadek: z 1,5m
  • Złącze do komputera: USB (kabel w zestawie)
  • Odczytywane kody kreskowe: wszystkie standardowe kody kreskowe handlowe i przemysłowe (Interleaved 2 of 5, Code 128, UCC/EAN-128, UPC-A, EAN/JAN-13, Codabar, Code 39/Code 32, Code 93, Standard/Industrial/Interleaved/Matrix 2 of 5, IATA, Code 11, MSI/Plessey, Telepen, German Postal Code)
  •  w zestawie regulowany stojak.

Działanie systemu po wdrożeniu.

Pierwszym wskaźnikiem który może pomóc zobrazować zmiany w działaniu placówki po wdrożeniu nowego systemu jej obsługi jest stale rosnąca liczba odwiedzin pokazana na przykładzie liczby odwiedzających w trzech miesiącach w roku wdrożenia ( 2011 ) oraz w roku poprzedzającym i następnym.

Rok Marzec Kwiecień Maj
2010 21345 20986 20076
2011 54083 34127 38110
2012 42338 41963 46783

Źródło : opracowanie własne na podstawie danych z MBP w Opolu

Kolejnymi mierzalnymi czynnikami są wyniki ankiety przeprowadzonej wśród pracowników i odwiedzających bibliotekę gości.Pierwsze pytanie zadane ankietowanym miało następującą treść:
„Ile czasu w minutach jest Pan/i w stanie poświęcić na obsługę klienta nie związaną z procesem wypożyczeń/zwrotów w ciągu jednej zmiany ?”

ankietarfid1

Kolejne pytanie odnosiło się do tego czy odwiedzający korzystają z stanowisk do samodzielnego wypożyczania zbiorów.

ankietarfi2

Następnie pytano o to czy odwiedzający uważają nowy system za sprawniej działający niż było to w przypadku poprzedniego.

rfidankieta3

Kolejne pytanie odnosiło się do tego czy forma ekspozycji w nowej siedzibie jest bardziej przejrzysta i umożliwia łatwiejsze znalezienie wybranego dzieła.

ankietarfid4

Opierając się na powyższych ankietach oraz obserwacji własnej i rozmowach z pracownikami Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu można przedstawić następujące wnioski:

Wprowadzenie systemu automatycznej identyfikacji danych korzystającego z standardów RFID wraz z nowym systemem obsługi klienta przyniosło oczekiwane skutki w postaci oszczędności czasowych w procesach inwentaryzacji, gromadzenia informacji, wypożyczeń oraz zwrotów.

Analizując poszczególne elementy nowego systemu nie sposób dostrzec jednak pewnych zagrożeń oraz trudności w jego stosowaniu.

Możliwość samodzielnego zwracania wypożyczonych egzemplarzy, także poza godzinami pracy biblioteki oraz przez osoby trzecie spowodowała utrudnienia w kontroli stanu zwracanych zbiorów. Mimo instalacji kamer w okolicy wrzutni, analiza stanu książki oraz udowodnienie czytelnikowi tego w jakim stanie została ona zwrócona jest niemal niemożliwe. Utrudnienie to może powodować wzrost przeświadczenia o niekaralności uszkodzeń zbiorów bibliotecznych zwracanych do MBP w Opolu. Dodatkowo problem ten zmniejsza oszczędność czasową jaką gwarantować miała wrzutnia, dedykowany do tego procesu pracownik nadal musi osobiście przejrzeć każdy egzemplarz po jego segregacji przez urządzenia a przed jego powrotem na regał wypożyczalni.

Przeprowadzone badania pokazują znaczne ograniczenie czasu potrzebnego do przeprowadzania głównych procesów w bibliotece, zaowocowało to znacznie większą ilością czasu poświęcanego przez pracowników na działalność informacyjną, prowadzenie szkoleń, warsztatów czy organizację spotkań z twórcami. Mimo tego, rozbudowa biblioteki przyczyniła się do zwiększenia zatrudnienia a nie do jego redukcji, związane było to głównie z powiększeniem zbiorów oraz przeniesieniem dodatkowych departamentów do nowej siedziby.

Analiza systemu automatycznych wypożyczeń pokazuje, że Opolanie chętnie korzystają z dostępnych w nim nowych funkcji, instalacja pięciu takich stacji pozwoliła na znaczne przyspieszenie samego procesu wypożyczeń oraz zmniejszenie udziału w nim przez pracowników biblioteki. Jednak również ten system nadal posiada pewne wady nad których rozwiązaniem pracują obecnie przedstawiciele producenta. System nie pozwala na korzystanie z wypożyczalni za okazaniem innego dokumentu niż karta biblioteczna co możliwe było w przypadku kontaktu z pracownikiem wypożyczalni, dodatkowo blokuje on możliwość kolejnych wypożyczeń w przypadku spóźnienia zwrotu poprzednio wypożyczonych zbiorów. Znacznym utrudnieniem jest aktualnie fakt, iż do przedłużenia czasu wypożyczenia danego zbioru potrzebny jest nam dokładny jego egzemplarz który należy poddać odczytowi przez antenę RFID w stanowisku wypożyczeń. Czyni to niemal bezużytecznym funkcję przedłużania okresu wypożyczeń gdyż każdorazowo czytelnik i tak musi przynieść wypożyczony zbiór biblioteczny do jej placówki.

Znaczenie wzrosło bezpieczeństwo zbiorów, nowy system zabezpieczający działa bez zarzutu i gwarantuje 100% skuteczność w wykrywaniu prób kradzieży, dodatkowo rozmieszczenie bramek raportujących ułatwia ewentualne zatrzymanie podejmującego próbę ucieczki złodzieja. Należy jednak nadmienić, że odsetek zbiorów utraconych przez kradzieże jest dużo niższy niż ilość egzemplarzy które nie zostają zwrócone przez wypożyczających.

System automatyzacji inwentaryzacji również cechuje się wysoką wydajnością i znacznie skrócił i ułatwił jej proces. Dzięki nowemu rozwiązaniu możliwe jest przeprowadzanie procesu inwentaryzacji zbiorów znacznie częściej niż poprzednio co poprawia jakość i uporządkowanie ekspozycji.

Wzrosła również szybkość odczytu i zapisu danych, zmiany w elektronicznej bazie danych pojawiają się w czasie rzeczywistym co pozwala czytelnikom na bieżąco śledzić dostępność wybranych pozycji.

Oceniając działanie nowego systemu jako całości należy wydać pozytywną opinię o jego wdrożeniu a także o poszczególnych aspektach jego działania.

 

Bibliografia:

1.   I. Nowak, E-biblioteka, czyli RFID w książkach, „Logistyka” 2007, nr 6

2.  http://www.arfido.com

3. http://www.mbp-opole.art.pl/

4.  A. Kawa, W. Wieczerzycki, Technologia RFID podstawą funkcjonowania społeczeństwa informacyjnego i elektronicznej gospodarki, w: Era społeczeństwa informacyjnego. Wyzwania, szanse, zagrożenia, materiały konferencyjne pod red J. Klebana i W. Wieczerzyckiego, Poznań 2005.

Oceń ten artykuł